Feeds:
Entradas
Comentarios

Posts Tagged ‘EAJ-PNV’

Tomas Arketa Etxebarria, Tomas Galdu, 1868ko martxoaren 8an jaio zen Bermeon. Benigno Arketa Aranburu eta Dominga Etxebarria Obieta izan ziren bere gurasoak. Biak bermeotarrak, eta Santa Mariako eleizan, 1861ko maiatzaren 25ean ezkondutako senar-emazteak. Neba-arreba ugariz osatutako sendiaren barruan sortu zen Tomas. Beragandik aparte, Braulio (1862), Zelestina (1864), Konstantino (1866) Fiacrio (1870), Saturnino (1873) eta Melesio (1875) ekarri zituzten gurasoek mundura. Horietako batzuk, ordea, ez zuten haurtzaroa gainditu: Braulio, Zelestina eta Konstantino, ume txikitan hil ziren. Aitzitik, Tomasek bizitza luzea izan zuen; luzea eta -abertzaletasunaren ikuspuntutik, behinik behin- oparoa; emankorra.

Tomas «Galdu» emaztearekin

Itsaso handiak hausten igaro zituen Tomasek gaztaroko urteak, merkatontzietako marinoa baitzen.  1890eko maiatzaren 17an, hogeita bi urte zituela, Feliziana Bajeneta Goikoetxearekin ezkondu zen, Santa Mariako eleizan. Hainbat seme-alaba izan zuen bikoteak, XIX mendeko azken hamarkadaren eta XX mendeko lehen hamar urteen artean. Bizi izan zirenak kontuan hartuta, Feliziana –Felisia– izan zen zaharrena eta gazteena, berriz, Cecilia –Koikile-.

(más…)

Read Full Post »

Alderdi Eguna en Madrid

La organización extraterritorial del PNV de Madrid, celebra, todos los años, su propio Alderdi Eguna. Una celebración en la que se dan cita militantes jeltzales que residen provisional o permanentemente en la Villa y Corte, estudiantes que cursan sus estudios en alguna de sus universidades y visitantes, habituales u ocasionales, a los que la jornada festiva les pilla de paso en la ciudad. La fiesta constituye una ocasión excelente para compartir experiencias y poner en común reflexiones relacionadas con la situación política de Euskadi y la vida del partido.

Con una militante «inquieta»

La costumbre dicta que ese día han de contar con la asistencia de uno o dos oradores invitados, a los que se encomienda la tarea de encauzar la reflexión política a través de una charla y el subsiguiente coloquio. Todo ello en un ambiente entrañable, acogedor y muy familiar. Este año, el acto ha tenido lugar en el restaurante Currito, de la casa de Campo. Un refugio fresco y agradable, en el tórrido entorno del Madrid pre-veraniego, donde los termómetros se situaban por encima de los 30º.

Hace unas semanas me invitaron a participar en la fiesta y, obviamente, acepté gustoso. Me cuesta declinar las peticiones que me son formuladas por unos militantes que, de modo casi heroico, viven su compromiso político con el nacionalismo vasco en el centro mismo de la capital del Estado. La entrega y el entusiasmo con los que Carlos García-Egotxeaga gestiona la presidencia de la organización constituyen, sin duda, un motivo añadido para no resistirse a su solicitud. Además, he tenido la suerte de compartir cartel con el Lehendakari Ardanza que es un pozo sin fondo de experiencias aleccionadoras, siempre rememoradas en un tono respetuoso que destila tolerancia y bonhomía.

(más…)

Read Full Post »

Busturialdeko EAJren eguna ospatu genuen atzo. Egun polita eskualdeko alderdikideak batu, alkar ezagutu, batak bestearen barri jakin, eta guztion militantzia berotzeko. Laugarren edizioa izan da aurtengoa, eta Mundakan ospatu da. Aurrekoak, Bermeon, Arteagan eta Gernikan izan ziren. Beti udabarrian. Sinbolo bidez -urteko aroak oso erreferentzia esanguratsuak dira hizkera sinbolikoaren esparruan- Alderdiak etorkizun izugarria daukala adierazteko.

Bermeoko trikitilariekin

Egun ederra agertu zan goizean goiz -zeru garbi eta eguzkitsua- baina orduak aurrera egin ahala, okertzen joan zan eguraldia. Talan prestatu zan hitzaldirako lekua; Mundakako lekurik zoragarrienetarikoan. Baina mitina hasi zenerako, eguerdiko hamabietan, nabarmen jaitsita egoan hotz-beroa eta haize freskoa etorren itsasotik. Horrek, ordea, ez deusku kemenik eta gogorik kendu. Ez horixe. Han egon gara danok eguraldi aurpegi emoten.  Iñigo Urkullu izan dogu hizlari. EBBeko lehendakaria eta, itxura guztien arabera, uztailaren 5ean Alderdiak Lehendakaritzarako aurkeztuko duen hautagaia.

Egoera ekonomikoa hartu dau berbaldiaren ardats moduan. Eta kritika zorrotzak zuzendu deutsoz Madrilgo gobernuari, krisia kudeatzeko orduan agertzen dauan ganora gitxiagatik. Zapaterori guzurretan ibili izana aurpegiratu izan deutsogu baten baino gehiagotan baina Rajoy, orain arte ikusi dogunagatik, behinik behin, ez da, horretan atzean gelditzen. Egiak estaltzen, ez diranak baieztatzen eta diranak disimulatzen ikusi dogu azken astebeteotan. Lotsagarria, benetan. Aspalditik ezagutzen dogunok be ez gendun pentsako horrelako jokatu behar ebanik.

(más…)

Read Full Post »

Eusko Alderdi Jeltzaleak Bermeon eman zituen lehenbiziko urratsetan protagonista izan zirenen azalpen biografiko honetan, ezin dezakegu bazterrean utzi Serafin Albizuri Ozamizen irudi bitxia bezain aipagarria. Albizuri abadea -bere bizitzako azken urteetan lekaide egin zen-Arteagako Gautegizen munduratu zen 1869ko martxoaren 24an. Baina jatorriz bermeotarra izan ez arren, Bermeon eman zituen heldutasunaren garaiko urterik emankorrenak. Bermeon eta Bermeoko jeltzaleen artean, euskalzaletasuna zabalduz abertzaletasuna suspertzen. Gazte-gaztetatik erakutsi zuen ikasketetarako dohea. Mundakan osatu zituen lehen ikasketak eta Orduñako josulagunen ikastetxe ezagunean egin zituen batxiler ikasketak. Bertan -Orduñako jesuitetan- ezagutu zuen Arana-Goiri. Ikaskideak izaki, harreman estua egin zuten Sabinek eta biak. EAJren sortzailea, Serafin baino lau urte zaharragoa zen baina adinaren alde hori ez zen eragozpena izan elkar ezagutu eta bien arteko harremana indaratzen joateko. Gerora, lagun minak izango ziren harik eta Sabin hil arteko urteetan.

Serafin Albizuri, abade jantzita, Bermeon, Federiko Albizuri eta Kontxa Olaziregiren ezkontzan, 1916ko azaroaren 11an. (Euskomedia fundazioaren fondotik hartutako argazkia)

Orduñatik Salamancako seminariora joan zen eleiz-ikasketak osatzen. Zuzenbide Kanonikoan lizenziatu zen 1893. urtean eta handik urte betera, arlo berdineko doktoradutza eskuratu zuen. Abade-izendapena lortu eta berehala, Bermeoko Almike auzora bialdu zuten bertako arimen zaintzan aritu zedin. Urte bete eskas egin zuen zuen Almike-n. 1895 urtea bukatu baino lehen, Santa Maria parrokiara aldatu zuten. Eta bertan iraun zuen 1925. urtera arte. Guztira, beraz, hogeita hamaika urte luze egin zituen Bermeon. Bermeotik Arabako Agurain-era joan zen eta handik gutxira fraile sartu zen. Agurain-eko bidea hartu zuenean, ba omen zeukan buruan abadetzatik frailetzara daraman pausoa emateko asmoa. Urrats horrek, behin eta betiko urrundu zuen Bermeotik. Balmasedan hil zen 1931. urtean.

Euskalzale amorratua izan zen Albizuri. Eta griña horrek eraginda, euskararen egoerari buruzko hainbat artikulu idatzi eta argitaratu zuen, besteak beste, Euzkadi-nEuskal Esnalea-n eta Julio Urkixok zuzentzen zuen Revista Internacional de Estudios Vascos aldizkarian. «Ezkijaga» izen ordearekin sinatzen zuen sarri. Bere idazki eta lanetan, kezkatuta agertzen zaigu behin eta berriro, euskararen egoerez eta etorkizunez. 1902an, esate baterako, bere atzetik, beste batzuk egingo zituzten gogoetak jaulki zituen aipatu dugun azken aldizkari horretan, alegia, erdaldunen kontrako erasoak baino euskaldunon ardura-ezak eramango duela gura hizkuntza heriotzara:

(más…)

Read Full Post »

Juan Pedro Ortube jeltzalea, Bermeon jaio zen 1853ko urriaren 21ean. Seberiano Ortube Belaustegi bermeotarra eta Maria Bautista Ceballos Gordonis mundakarra izan zituen gurasoak. Sendia osatu zuten bost neba-arreben artetik, bera izan zen zaharrena. Bere atzetik etorriko ziren Jeronimo, Bonifazio, Gregoria eta Alejandro. Arana-Goiriren irakatsiak jarraituz, XIX mendearen bukaeran, Círculo Católico-tik abertzaletasunera zeraman urratsa eman zuten bermeotarren artean kokatu zen Ortube. Bera, eta bere neba-arrebak, seguro asko. Jeronimo ere zinegotzi jeltzalea izan baitzen, Bermeon, 1917-1921 urteen artean.

Juan Pedro Ortuberen «Aketxe» itsasontzia. Bere atzekaldean eskegi zen lehenbiziko aldiz ikurriña, batzoki batetik kanpora

Juan Pedrok, Feliziana Etxebarrria Jaregizar hartu zuen emaztetzat 1877ko ekainaren 9an. Hogeita bost urte zituen ezteietara jo zuenean. Emaztegaiak, berriz, hogei urte baino ez. Bost seme-alaba ekarri zituzten mundura Juan Pedro eta Feliziana senar-emazteek: Bitoria, German, Alberto, Isaak eta Pedro.

Sabin Aranaren laguna mina zen. Hasera-haserako abertzalea, beraz. Sabinek berak 1896 urtean Anjel Zabala Kondaño-ri zuzendu zion eskutitz batean, honako hau esaten zuen Bermeoko egoerari buruz hitz egiterakoan: «Estuvo aquí Ortube y nos dijo cómo en aquella villa esperaba mucha gente nuestra llegada. Dios quiso que no fuéramos, porque, en caso contrario, es probable hubiese ocurrido algo de desagradable e inoportuno en las actuales circunstancias». Bazkari bati buruz ari zen Sabin hitz hauek idatzi zituenean. Orain baino lehenago ere esan dugunez, abertzaletasunaren zabalkundea, garai haietan, bazkarien aitzakian egiten baitzen. Bermeotarrak, horietako bat antolatzea erabaki zuten 1896an. Eta parte hartzeko gonbitea luzatu zioten Sabin-i. Bazkariaren eguna heldu zenean, Abandoko Maisua noiz etorriko zain egon ziren Bermeoko jeltzaleek, baina Sabinek, dirudienez, ez joatea erabaki zuen. Arriskutsua zen joatea. Agintariak eta Guardia Zibila atzetik zeuzkan, horrelako batean harrapatu eta isuna ezartzeko asmoarekin. 

(más…)

Read Full Post »

Bermeoko abertzale historikoen zerrenda honetan, ezin dezakegu bazterrean utzi Jose Arzadunen irudi bitxia. Jeltzale berezi-berezia izan zen Arzadun. Eta gaurko begietarako horrela bada, are gehiago oraindik hasierako denbora haietan EAJren baitan nagusi ziren irizpideetarako.

Jaiotza eta sendia

Jose Arzadun, Bilbon jaio zen 1859 urtean. Baina jaioterria gora-behera, bermeotarra izan zen bihotzez eta joeraz. Bermeon bizi eta bertan hil baitzen 1903ko abenduan. Bere sendi guztiak ere Bermeon izan zuen abiapuntua.

Jose Arzadun Zabala. "El jaunchu basoqui", Bermeoko liberalen esanetan

Jose Arzadun Zabala. «El jaunchu basoqui», Bermeoko liberalen esanetan

Aita, Julian Arzadun Arreta-Maskarua, bilbotarra zuen. Ama, berriz, Kornelia Zabala Bakeriza, bermeotarra. Julianek eta Korneliak osatutako bikotea Bermeon ezkondu zen 1857ko maiatzaren 18an. Eta Bilbon jaiotako Joseren ostean -berau baitzen seme nagusia- hainbat seme-alaba izan zuen Bermeon: Joaquin (1861an jaioa), Juan (1862), Julian (1865-1866an hila), Pilar (1866), Julian (1869-1871an hila), Beatriz (1870-1873an hila), Andres (1871) eta Antonio (1873).

Neba-arreba hauen guztien artetik, Juanek hartu zuen, batez ere, izena eta ospea. Artilleriako jenerala izatera heldu zen eta Gipuzkoako gobernadore militarraren lekua bete zuen hainbat urtetan. Segoviako Akademiako zuzendaria ere izan zen. Primo de Riverak kendu zuen kargutik, diktaduraren kontrako jarrera hartu zuelako. Baina gure artean ezaguna bada, sorkuntza literarioan egin zuen lanagatik dela esan dezakegu, eta ez milizian osatu zuen ibilbideagatik. Izan ere, idazle oparoa izan zen Juan. Emankorra eta zabala; arlo asko jorratzen dakiten horietakoa. Poesiak, ipuinak, antzerkiak eta saioak argitaratu zituen. Denetarik apur bat. Gaietan ere anitza izen zen. Euskaltasunaren ideia, behin baino gehiagotan jorratzen zuen bere lanetan. Militarra izan arren, «A la Patria Euskara» bezalako olerkiak argitaratu baitzituen. Eta jaioterria ere -Bermeo eta bermeotarrak- maiz agertzen dira bere idazkietan, hala nola, “Tiadoro el pescador” izenburuko ipuinean edota “El campo santo de Bermeo” olerkian (Ikus. «Juan Arzadun Zabala, idazle bermeotarra gogoan«)

Baina utz dezagun Juan anaia eta etor gaitezen berriro post honetako protagonistarengana.

(más…)

Read Full Post »

En el Consejo de Ministros del pasado viernes, se aprobó una reforma de la Ley reguladora de la radio y de la televisión pública española que, con la actual composición de la cámara, permite al PP designar, por sí solo, al máximo responsable del ente público que se encarga de gestionar ese servicio público. Un paso atrás en el control parlamentario de los medios de comunicación de titularidad pública. Desde 2006, el nombramiento de los miembros del Consejo de Administración de RTVE requería el apoyo de una mayoría cualificada de los diputados que integran el Congreso. Es decir, demandaba la previa suscripción de un acuerdo de amplia base entre los grupos parlamentarios. Ahora, tras la reforma operada en el último Consejo de Ministros, el Gobierno popular puede asegurarse el nombramiento de su candidato, sin necesidad de pactarlo con nadie. Si en la primera votación no se alcanzan las dos terceras partes de los votos del hemiciclo, el nombramiento podrá materializarse en el segundo intento con el respaldo de la mayoría absoluta.

Fotografía publicada en la "Historia militar de la guerra de España" de Manuel Aznar

Con ocasión de esta reforma, son muchas las voces que han alertado sobre el riesgo de que vuelvan a implantarse las escandalosas prácticas de manipulación televisiva que presidieron el segundo mandato de Aznar. ¿Quién no recuerda aquella irrefrenable tendencia a utilizar las ondas hertzianas para crear un mundo virtual, ajeno a la realidad, pero favorable a los intereses del partido del Gobierno? Aznar se jactaba entonces de poder cambiar la opinión pública española en 48 horas. Y a fe mía que lo consiguió en más de una ocasión. Eso fue, probablemente, lo que le hechó a perder el 11 de marzo de 2004. Había constatado tantas veces que en tan sólo dos días podía moldear a su gusto la opinión pública española, que en ningún momento pensó que no fuera a ser capaz de mantener engañada a la sociedad entre el viernes en el que tuvo lugar el atentado y la jornada electoral del domingo. Pero en esa ocasión falló. Y ante la evidencia del engaño, muchos ciudadanos abrieron los ojos para preguntarse: si en una circunstancia tan delicada ha sido capaz de mentir como lo ha hecho, ¿qué no nos habrá mentido durante los cuatro años anteriores? Y vinieron los desengaños y el consiguiente colapso electoral.

En cualquier caso, es preciso reconocer que la derecha española siempre ha gozado de una gran capacidad para la propaganda política. Son muchos los ejemplos que podríamos citar para ilustrar esta afirmación, pero pocos, tan elocuentes, como el de la campaña que los franquistas desarrollaron en 1937 para vender a los vascos y al mundo entero, la ridícula especie de que el bombardeo de Gernika -cuyo 75º aniversario se conmemora estos días- no había sido perpetrado por los aliados alemanes de Franco, sino por las mismísimas  huestes del lehendakari Aguirre, despectivamente calificadas como rojoseparatistas. La operación publicitaria que desarrollaron para imponer su falsa versión de los hechos fue soberbia; sencillamente magistral. Propia de la escuela de Joseph Goebbels. Como anotó el corresponsal de guerra británico G. L. Steer, «La destrucción de Gernika no sólo fue un espectáculo horrible para los que la presenciaron. Fue además el objeto de la más gigantesca y absurda mentira que jamás escucharon oídos cristianos desde que Ananías fue conducido con los pies por delante a un horno ardiente».

(más…)

Read Full Post »

Zurrunbilo handia sortu da azken egunotan, Espainiako II Errepublikaren aldarrikapenaren urte urrena dela eta, euren burua abertzaletzat daukaten batzuk, kolore gorria, horia eta morea duen bandera ezaguna hartu eta herritarren aurrean astindu, kalean gogoz erakutsi edota udaleko mastilean eskegi dutelako. Alcala Zamora eta Azañaren Errepublika, demokrazia aurrelaria eta garatuaren eredua delako egin omen dute hori. Horrela esan dute behintzat. II Errepublika omenduz -adierazi dute- demokraziari berari egiten omen zaio omenaldia.

Errepublikaren garaian, Larrinagako espetxean atxilotutako jeltzaleekin sortu zen batzokiaren menbretea.

Aurka azaldu direnek, ordea, zera argudiatu dute: II Errepublikako bandera hori gaurko gorri-horia bezain espainiarra dela. Errepublikarra, bai, baina espainiarra. Eta abertzale batek ezin dezakeela bandera espainiar bat gogo onez erakutsi eta astindu.

(más…)

Read Full Post »

Durante años, el 14 de abril fue para mí la fecha conmemorativa del día en el que recibí la primera comunión; en Santa María de Bermeo y con el carlista don Ginés Aretxaga como oficiante. Algún tiempo después supe que, en ese mismo día, pero 37 años antes, se había proclamado la II República; un hito histórico que algunos, ya entonces, festejaban con especial delectación. En el Instituto, ya adolescente, estudié lo que supuso aquella etapa histórica y empecé a relacionar los contenidos académicos con los relatos personales de los que la habían vivido. Todavía recuerdo la impresión que me produjo la narración de Patxi Beitia -maestro de dantzaris- cuando le oí contar que él, todavía niño, se encontraba junto a sus amigos frente al ayuntamiento de Eibar cuando se lanzó la proclama y se izó la bandera republicana.

Ayuntamiento de Eibar el 14 de abril de 1931

Un día -ya en la edad madura- sentí la tentación de consultar el libro de actas del ayuntamiento de Bermeo, con el fin de conocer -si es que un libro de actas puede suministrar alguna pista válida para ello- cómo se vivió aquella jornada en mi pueblo. Me alegré cuando comprobé que el cambio político operado aquél día, no pasó desapercibido a los bermeanos. El 14 de abril de 1931, en efecto, hubo sesión en la casa consistorial. Una sesión que, si atendemos al fumus que destila el acta, se celebró en un ambiente festivo y solemne al mismo tiempo, con la multitud congregada en la plaza, agitada y expectante.

(más…)

Read Full Post »

Patxi Lopezek eta bere lagun minak, Antonio Basagoitik agindu bazuten, ez zuen, seguru asko, eguraldi txarragorik egingo. Euri lanbroa izan dugu goiz osoan, bota eta bota. Noizean behin, horrez ganera, zaparrada oparoa egiten zuen. Goitik eta behera busti-busti eginda uzten duten horietakoa. Eta hori guztia gutxi balitz, haize freskoa ere ez zaigu falta izan. Gailurrean batez ere. Berba bitan esateko: eguraldi eskasa izan dugu benetan. Arerioak enkarguz eskatua bezalakoa. Baina eguraldi okerra gora-behera ez dugu bazterrean utzi Aberri Eguna-ren bezperako tradizioa. Hots, Jata mendira igo eta tontorrean ikurriña jasotzeko ohiturea.

Aurten, beste behin ere, Bakio, Maruri, Meñaka eta Mungiatik igotako abertzaleok bat egin dugu Jataren puntan, lagun arteko jai giroa galdu barik ikurriñari omenaldia eskaintzeko. Basora joateko baino etxean epeletan gelditzeko eguraldi egokiagoa zegoen arren, gure etxekook, botak jantzi, euritako txamarra lodia soinean jarri eta mendiko bidea hartu dugu goizeko hamarretarako. Zumetxagatik abiatu gara Jatara. Baselizarainoko bidean ez dugu inor aurkitu. Handik gora, ordea, handik eta hemendik zetorren jendearekin batzen joan gara aldatzari aurre egiten.  

(más…)

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »